Toen ik zelf begon te werken rond mijn vaderfiguur, werden verschillende patronen in mijn leven zichtbaar. Ik besefte hoeveel ik mijn papa had gemist. Niet alleen hem als persoon, maar vooral wat ik als kind bij een vaderfiguur had willen ervaren: veiligheid, liefde, erkenning, bescherming, richting en het gevoel gedragen te worden.
Zonder dat ik mij daarvan bewust was, was ik een deel van dat gemis later buiten mezelf gaan zoeken. Vooral in mijn relaties. Ik zocht bij een partner niet alleen de liefde van een partner, maar ook een gevoel van veiligheid, erkenning en bescherming dat een jonger deel van mij nog altijd miste.
Toen ik daarmee begon te werken, begreep ik ook beter waarom bepaalde relaties zo sterk konden voelen, waarom loslaten soms moeilijk was en waarom we zelfs na het beëindigen van een relatie opnieuw in een vergelijkbare dynamiek terecht kunnen komen. De persoon verandert, maar het onderliggende verlangen kan hetzelfde blijven.
Dat is voor mij een van de krachtige inzichten binnen familieopstellingen: soms reageren we vandaag vanuit iets wat veel vroeger is ontstaan.
Wat zoeken we buiten onszelf?
Onze vader en moeder zijn onze eerste grote referentiepunten. Als kind analyseren we niet waarom papa aanwezig, afwezig, liefdevol, afstandelijk, streng of onvoorspelbaar is. We ervaren alleen wat het met ons doet.
Voel ik mij gezien? Ben ik veilig? Mag ik mezelf zijn? Moet ik presteren om erkenning te krijgen? Moet ik mij aanpassen om de verbinding te behouden?
Wanneer bepaalde behoeften niet voldoende vervuld werden, kunnen we die later buiten onszelf blijven zoeken. Dan ontstaat bijvoorbeeld het verlangen: zie mij, bevestig mij, bescherm mij, vertel mij dat ik goed genoeg ben, geef mij zekerheid, vertel mij wat ik moet doen.
Dat kan zichtbaar worden in onze partnerrelaties, maar ook bij een werkgever, leidinggevende, therapeut, leraar of andere autoriteitsfiguur.
De vaderfiguur, het mannelijke en autoriteit
Binnen het systemische en holistische werk gaat de vaderfiguur over meer dan alleen onze persoonlijke relatie met papa. De vaderfiguur wordt ook verbonden met thema’s zoals richting, daadkracht, grenzen, structuur, autoriteit, verantwoordelijkheid en onze plek innemen in de buitenwereld.
Daarom kan onze oorspronkelijke ervaring met de vaderfiguur later zichtbaar worden in de manier waarop we omgaan met autoriteit.
De ene persoon zoekt voortdurend toestemming: Doe ik het goed? Wat vind jij? Mag ik dit? Welke keuze moet ik maken?
Een ander gaat juist automatisch in verzet zodra iemand autoriteit uitoefent: Niemand vertelt mij wat ik moet doen.
Dat lijken twee totaal verschillende bewegingen, maar in beide gevallen blijft de autoriteit buiten ons een belangrijk referentiepunt.
De beweging naar meer autonomie ontstaat wanneer we kunnen luisteren naar een ander zonder onszelf kwijt te raken: ik hoor wat jij zegt, ik voel wat voor mij klopt, ik maak mijn keuze en ik neem verantwoordelijkheid voor die keuze.
Van papa naar de maatschappij
Daar raakt het persoonlijke ook het collectieve. Want onze verhouding tot autoriteit nemen we mee naar de wereld buiten ons: naar organisaties, instellingen, leiders, ministers en regeringen.
Wanneer iets niet goed gaat, is het gemakkelijk om alleen naar buiten te kijken: de regering moet veranderen, mijn werkgever moet het oplossen, mijn partner moet anders worden, mijn ouders hadden mij iets anders moeten geven.
Dat betekent natuurlijk niet dat anderen geen verantwoordelijkheid dragen. Het gaat om de extra vraag: waar ligt binnen deze situatie mijn eigen verantwoordelijkheid en mijn eigen kracht?
Waar wacht ik nog op toestemming? Waar verwacht ik dat iemand anders mij veiligheid geeft? Waar geef ik mijn eigen keuze uit handen? Waar blijf ik alleen vechten tegen iets buiten mij? En wat kan ik zelf vandaag wél doen?
Externe bevestiging en zelfwaarde
Ook onze behoefte aan bevestiging kan hiermee verbonden zijn. Wanneer we ons vroeger onvoldoende gezien of erkend voelden, kunnen we als volwassene blijven proberen te bewijzen dat we goed genoeg zijn.
We werken harder, zorgen voor iedereen, willen succesvol zijn, zoeken complimenten of hebben onze partner nodig om voortdurend te bevestigen dat we geliefd zijn.
Maar bevestiging van buitenaf kan een innerlijk gemis vaak maar tijdelijk vullen.
Daarom verschuift de vraag uiteindelijk van “Wie ziet mij?” naar “Kan ik mezelf zien?” En van “Wie bevestigt mijn waarde?” naar “Kan ik mijn eigen waarde voelen en dragen, ook wanneer niemand mij op dat moment bevestigt?”
Erkennen wat geweest is en onze eigen plek innemen
Werken rond de vaderfiguur betekent niet dat we alles wat gebeurd is moeten goedkeuren, vergeten of goedpraten. Het kan juist betekenen dat we eerlijk durven erkennen:
Dit was mijn vader. Dit heb ik ontvangen. Dit heb ik gemist. Dit heeft iets met mij gedaan. En vandaag mag ik kiezen wat ik ermee doe.
Daar kan iets verschuiven. Niet langer wachten tot papa, een partner, een werkgever of een andere autoriteit verandert voordat wij verder kunnen, maar onderzoeken welke beweging vandaag van onszelf is.
Wat zoek ik nog buiten mezelf? Waar geef ik mijn kracht weg? Waar heb ik nog toestemming nodig? Waar blijf ik mij bewijzen? Waar blijf ik vechten tegen autoriteit? Waar verwacht ik dat iemand anders mijn veiligheid creëert? En waar mag ik eindelijk mijn eigen plek innemen?
Helingscirkel | Voor iedereen
Voor deze avond is er bewust geen vast thema. We beginnen bij wat er aanwezig is. Bij wat de groep
Familieopstellingen in groep – Persoonlijke thema’s
Ruimte om samen te kijken naar persoonlijke thema’s, relaties en patronen die zich aandienen.
Vrouwencirkel | Wind
Een middag voor vrouwen rond ontmoeting, natuur, vertraging en verbinding.
Ademcirkel | De overgang naar de winter
Een avond voor iedereen in De Verscholen Tuin. We komen samen om te ademen. Om te vertragen, het lichaam te
Waarom een collectieve familieopstelling rond de vaderfiguur?
De vaderfiguur is niet alleen een individueel thema. Onder onze verschillende persoonlijke verhalen kunnen dezelfde menselijke thema’s aanwezig zijn: afwezigheid, erkenning, veiligheid, autoriteit, grenzen, verantwoordelijkheid, bevestiging, kracht, richting en het mannelijke.
Daarom werken we in deze collectieve familieopstelling samen rond het thema de vaderfiguur en het mannelijke. Wat bij de ene persoon zichtbaar wordt, kan iets aanraken of herkenbaar maken bij een ander.
Misschien begint verantwoordelijkheid precies daar: niet door onszelf de schuld te geven van het verleden en ook niet door te ontkennen wat anderen hebben gedaan, maar door onszelf te vragen:
Wat draag ik vandaag nog mee uit gisteren? Wat blijf ik buiten mezelf zoeken? En welke beweging kan ik vandaag zelf maken?
Daar begint het innemen van onze eigen plek. Niet tegenover papa, niet tegenover onze partner en niet tegenover de regering, maar in ons eigen leven.
Voor wie rond een specifiek persoonlijk thema wil werken, is er ook de mogelijkheid van een privéopstelling. Je mag mij daarvoor altijd contacteren, dan bekijken we samen wat er speelt en wat passend is.
